QR Kodun Köşesindeki 3 Kare Ne İşe Yarar?

Restoran menüsünden kargo etiketine, uçak biletinden ödeme ekranına kadar her yerde karşımıza çıkan QR kod, ilk bakışta rastgele dağılmış siyah beyaz noktalardan oluşuyor gibi görünür. Ama dikkatli bakınca üç köşede hep aynı büyük kareyi görürsünüz. Bu karelerin süs olmadığını, kodun hızlı okunmasının sırrı olduğunu biliyor muydunuz?

QR kod nasıl ortaya çıktı?

QR kod, 1994 yılında Japon DENSO WAVE şirketinde Masahiro Hara ve iki kişilik ekibi tarafından geliştirildi. Amaç, yalnızca 20 karakter civarında bilgi taşıyabilen barkodların yerine, çok daha fazla bilgi saklayabilen ve hızlı okunabilen bir kod üretmekti. Adındaki “QR” da İngilizce “quick response” yani hızlı yanıt kelimelerinden geliyor. Şirket patent hakkını kullanmayacağını açıkladığı için kod herkes tarafından ücretsiz kullanılabildi ve dünyaya yayıldı.

QR kod köşelerindeki 3 kare ne işe yarar?

Bu karelerin adı konum algılama işareti. Okuyucu ya da telefon kamerası önce bu üç kareyi bulur. Böylece kodun nerede başladığını, ne kadar büyük olduğunu ve hangi yöne döndüğünü anlar. Üç köşede kare olduğu, dördüncüde olmadığı için kodun yönü her zaman belli olur. Bu sayede QR kodu ters, yan ya da eğik tutsanız bile 360 derecenin her açısından okunabilir.

İşin ilginç yanı, karelerin tasarımı tesadüf değil. DENSO WAVE’in anlattığına göre ekip, dergi, el ilanı ve karton kutu gibi basılı malzemelerde siyah ve beyaz alanların oranlarını günlerce inceledi. Sonunda baskılarda en az rastlanan oranı buldu: 1:1:3:1:1. Konum karelerindeki siyah ve beyaz katmanlar bu orana göre çizildi. Böylece okuyucunun çevredeki başka bir deseni yanlışlıkla QR kod sanma ihtimali azaldı. Bu yöntem kodun diğer iki boyutlu kodlara göre 10 kat daha hızlı okunmasını sağladı.

Daha büyük kodlarda sağ alt köşeye yakın küçük bir kare daha görürsünüz. Buna hizalama işareti denir ve kod kavisli bir yüzeye basıldığında ya da eğik açıdan okutulduğunda görüntüdeki bozulmayı düzeltmeye yardım eder.

Yırtık QR kod neden yine de okunuyor?

QR kodun bir diğer süper gücü hata düzeltme. Koda, müzik CD’lerinde ve uzay sondalarının iletişiminde de kullanılan Reed-Solomon adlı matematiksel bir yöntemle ek veri eklenir. Böylece kodun bir kısmı kirlense ya da yırtılsa bile kalan parçadan bilgi yeniden hesaplanabilir. Dört düzey vardır:

• L: verinin yaklaşık yüzde 7’si kurtarılabilir,
• M: yaklaşık yüzde 15 (en sık kullanılan düzey),
• Q: yaklaşık yüzde 25,
• H: yaklaşık yüzde 30.

Ortasında logo bulunan QR kodların çalışmasının sebebi de bu: logo, hata düzeltmenin tolere edebildiği alanı kapatıyor. Ancak üç konum karesi kapatılırsa kod genellikle okunamaz.

Bu kadar kolay okunması dolandırıcılar için de fırsat yaratıyor. Bu yüzden sahte QR kodları anlamanın yollarını bilmekte fayda var. Hesaplarınızı korumak için iki adımlı doğrulamanın neden şart olduğunu da okuyabilirsiniz. QR kodun hikayesi DENSO WAVE’in resmi sitesinde ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

QR kod köşelerindeki kareler ne işe yarar?

Okuyucunun kodu bulmasını, boyutunu ve yönünü belirlemesini sağlar. Bu sayede kod her açıdan hızlıca okunur.

QR kodun bir kısmı silinirse çalışır mı?

Seçilen hata düzeltme düzeyine göre verinin yüzde 7 ile 30’u arasındaki bir kısım kurtarılabilir. Konum kareleri zarar görürse okuma genellikle başarısız olur.

QR kodu kim icat etti?

QR kod, 1994’te Japon DENSO WAVE şirketinde Masahiro Hara liderliğindeki ekip tarafından geliştirildi.