Gök gürlemeye başlayınca birinin “Telefonu kapat, yıldırım çeker!” dediğini mutlaka duymuşsunuzdur. Peki fırtınada telefon kullanmak gerçekten tehlikeli mi? ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) bu konuda aynı cevabı veriyor: Cep telefonu yıldırımı çekmez. Ancak işin içinde gözden kaçan birkaç önemli ayrıntı var.
Cep Telefonu Yıldırımı Çekmez
NOAA, fırtına sırasında cep telefonlarının kullanılmasının güvenli olduğunu belirtiyor. CDC de cep ve kablosuz telefonların güvenli olduğunu, acil durumda cep telefonuyla yardım çağırmanın sorun yaratmadığını söylüyor. CDC’nin önemli bir notu daha var: Metal yıldırımı çekmez, ancak iyi bir iletkendir. Yani elinizdeki telefonun metal kasası yıldırımın size düşme ihtimalini artırmıyor.
Asıl risk telefonun kendisi değil, nerede olduğunuz. Açık bir alanda, tepede, sahilde ya da tek başına duran bir ağacın altında telefonla konuşuyorsanız tehlike telefondan değil, bulunduğunuz yerden kaynaklanır.
Kablolu Ev Telefonu Başka Bir Hikâye
İki kurum da kablolu sabit telefonlar için uyarıda bulunuyor. NOAA, fırtınada elektrikli cihazlardan ve özellikle kablolu telefonlardan acil durum dışında uzak durulmasını öneriyor. CDC ise kablolu telefonların fırtına sırasında kullanım için güvenli olmadığını açıkça yazıyor. Sebebi, binaya ya da hatta düşen yıldırımın oluşturduğu akımın telefon kablosu boyunca ahizeye kadar ulaşabilmesi.

Prize Takılı Şarj Ederken Dikkat
Telefonunuz prizde şarj oluyorsa durum değişiyor. CDC, fırtına sırasında bilgisayar, dizüstü bilgisayar, oyun konsolu, çamaşır makinesi ya da ocak gibi prize bağlı hiçbir cihazın kullanılmamasını öneriyor. Şarj kablosuna bağlı bir telefon da bu gruba giriyor. NOAA ise prize takılı olmayan dizüstü bilgisayarların güvenli olduğunu belirtiyor. CDC ayrıca evin tamamı için aşırı gerilim koruma cihazı kullanılmasını tavsiye ediyor. Hangi cihazların uzatma kablosuna takılmaması gerektiğini bu yazımızda anlatmıştık.
Fırtınada Uyulması Gereken Kurallar
- Gök gürlüyorsa içeri girin: NOAA ve CDC’nin ortak kuralı “Gök gürlüyorsa kapalı alana geçin” şeklinde.
- Mesafeye güvenmeyin: Yıldırım, fırtınanın 10 milden (yaklaşık 16 km) daha uzağına düşebilir.
- Uzaklığı hesaplayın: Şimşek ile gök gürültüsü arasındaki saniyeyi 3’e bölerseniz fırtınanın yaklaşık kaç kilometre uzakta olduğunu bulursunuz.
- 30 dakika bekleyin: Son gök gürültüsünden sonra en az 30 dakika kapalı alanda kalın.
- Su tesisatından uzak durun: Duş almayın, banyo yapmayın, bulaşık yıkamayın.
NOAA verilerine göre ABD’de yıldırım her yıl ortalama 20-30 kişinin ölümüne, yüzlerce kişinin de yaralanmasına neden oluyor.
En Güvenli Yer Neresi?
Fırtınada telefon kullanmak konusundaki asıl soru, nerede durduğunuz. Elektrik ve su tesisatı olan kapalı bir bina ya da tavanı sert, camları kapalı metal bir otomobil güvenli sığınak kabul ediliyor. Çadırlar, açık otobüs durakları, kameriyeler ve üstü açık araçlar ise yıldırıma karşı koruma sağlamıyor. Dışarıda yakalanırsanız tek başına duran ağaçlardan, direklerden, tel çitlerden ve sudan uzaklaşmak gerekiyor. Bu bölüm genel yıldırım güvenliği bilgisine dayanıyor.
Telefonunuz Acil Durumda Hayat Kurtarabilir
Sonuç olarak fırtınada telefon kullanmak, kapalı ve güvenli bir alandaysanız ve cihaz prize takılı değilse risk oluşturmuyor. Hatta yıldırım çarpması gibi acil bir durumda cep telefonuyla 112’yi aramak en doğru hareket. Telefonların sinyalleriyle ilgili başka bir yaygın merakı uçakta uçak moduna almazsak ne olacağını anlattığımız yazıda ele almıştık. Yıldırım güvenliği hakkında ayrıntılı bilgi için NOAA’nın yıldırım güvenliği sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Fırtınada telefon kullanmak yıldırım çeker mi?
Hayır. NOAA ve CDC’ye göre cep telefonları yıldırımı çekmez ve fırtınada kullanılması güvenlidir. Risk, açık alanda bulunmaktan kaynaklanır.
Fırtınada şarjdaki telefon kullanılır mı?
Önerilmez. CDC, fırtına sırasında prize bağlı hiçbir cihazın kullanılmamasını tavsiye ediyor. Şarj kablosuna bağlı telefon da bu kapsama giriyor.
Fırtınada ev telefonu kullanmak tehlikeli mi?
Kablolu sabit telefonlar fırtınada güvenli değildir. Hatta düşen yıldırımın akımı kablo boyunca ahizeye ulaşabilir; bu yüzden acil durum dışında kullanılmamalıdır.