Uçakta Telefonu Uçak Moduna Almazsak Ne Olur?

Kabin kapıları kapanır, anons yapılır: “Lütfen elektronik cihazlarınızı uçak moduna alın.” Çoğumuz bu uyarıya uyarız ama aklımızın bir köşesinde hep aynı soru kalır: Telefonu uçak moduna almayı unutursak gerçekten bir şey olur mu? Kısa cevap, uçağın düşmeyeceği. Ama kuralın arkasında sanıldığından daha ilginç bir hikâye var.

Kural 1961’de radyolar yüzünden başladı

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), taşınabilir elektronik cihazlara ilişkin ilk kuralı Mayıs 1961’de koydu. O dönem sorun cep telefonları değil, yolcuların yanında getirdiği taşınabilir FM radyolardı. Bu radyoların uçağın seyrüsefer ve haberleşme sistemlerine müdahale edebildiği tespit edilmişti. Kural daha sonra diğer elektronik cihazları da kapsayacak şekilde genişletildi.

1991’de işin içine ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) da girdi. Gerekçe bu kez uçağın kendisi değil, yerdeki şebekeydi: Binlerce metre yükseklikteki bir telefon, yerdeki bir telefondan çok daha geniş bir alanı “görür” ve aynı anda birçok baz istasyonuna bağlanmaya çalışabilir. Bu da şebekede karışıklık yaratabilir.

Peki uçağa gerçekten zarar veriyor mu?

FAA’nın 2006 ve 2012’de yaptırdığı iki çalışma, cep telefonu sinyallerinin uçak sistemlerine zarar verdiğine dair bir kanıt bulamadı. Uzmanlar da GPS tabanlı modern seyrüsefer sistemleri için riskin sıfıra çok yakın olduğunu söylüyor. FAA 2013’te çoğu ticari uçağın sıradan cihazlara dayanıklı olduğuna karar verdi ve cihaz kullanımını genişletti.

Yine de en sık bahsedilen bir yan etki var: Pilotlar, sinyal arayan telefonların kablolu kulaklıklarında sivrisinek vızıltısına benzeyen bir parazit yarattığını anlatıyor. Eskiden yaygın olan GSM telefonların yakındaki ses ekipmanlarında duyulabilir bir vızıltı yaratabildiği biliniyor. Tek bir telefon büyük bir sorun yaratmaz ama kabindeki yüzlerce telefon aynı anda sinyal ararsa bu parazit can sıkıcı hale gelebilir.

Uçak modunu unutursanız ne olur?

• Uçak düşmez ve sistemler arızalanmaz.
• Telefonunuz sürekli baz istasyonu aradığı için pili hızla tükenir.
• Kabin ekibinin talimatına uymak zorunludur; uyarıya rağmen kapatmamak sorun yaratabilir.
• Uçak modundayken Wi-Fi ve Bluetooth’u açabilirsiniz; havayolunun izin verdiği uçak içi internet ve kablosuz kulaklık kullanılabilir.

Avrupa’da kurallar değişiyor

Avrupa Komisyonu Kasım 2022’de aldığı kararla AB’deki uçuşlarda 5G kullanımının önünü açtı. Bu sistemde uçağın içine “pikohücre” adı verilen küçük bir baz istasyonu kuruluyor ve bağlantı genellikle uydu üzerinden yerdeki şebekeye aktarılıyor. Komisyonun resmi açıklamasına göre yolcular bu donanıma sahip uçaklarda telefonlarını yerdeki bir 5G şebekesindeki gibi kullanabilecek. Ancak bu hizmetin sunulup sunulmadığı havayoluna ve uçağa bağlı; kabin ekibi ne diyorsa o geçerli.

Telefonunuzun sinyalleriyle ilgili daha fazlasını merak ediyorsanız telefonun kapalıyken bile takip edip etmediğini anlattığımız yazıya ve uçak modundayken yapabileceğiniz şeylere göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Uçak modu açılmazsa uçak düşer mi?

Hayır. FAA’nın çalışmaları cep telefonlarının uçak sistemlerine zarar verdiğine dair kanıt bulmadı. Ancak sinyal arayan telefonlar pilot kulaklıklarında parazit yaratabilir ve kabin ekibinin talimatlarına uymak zorunludur.

Uçak modunda Wi-Fi ve Bluetooth kullanılabilir mi?

Evet. Uçak modu hücresel bağlantıyı kapatır; Wi-Fi ve Bluetooth’u sonradan açabilirsiniz. Uçak içi internet ve kablosuz kulaklık kullanımı havayolunun kurallarına bağlıdır.

Uçakta telefonla konuşmak serbest mi?

AB, uçaklarda 5G kullanımının önünü 2022’de açtı ancak hizmet uygun donanımlı uçaklarda ve havayolunun izniyle sunuluyor. Bu konuda her zaman kabin ekibinin kuralları geçerlidir.