Banyoda ya da havuzda biraz uzun kaldığınızda parmak uçlarınızın kuru üzüm gibi buruştuğunu fark etmişsinizdir. Peki parmaklar neden buruşur? Uzun süre bunun derinin suyu emip şişmesinden kaynaklandığı düşünüldü. Ancak bilim insanları buruşmanın aslında vücudun kendi kontrolünde olan bir tepki olduğunu ortaya koydu.
Parmaklar Neden Buruşur?
Yaygın inanışa göre deri suyu sünger gibi çekiyor, şişiyor ve kırışıyor. Oysa buruşma sırasında parmak uçları büyümüyor, aksine küçülüyor. Bunun sebebi, deri altındaki kan damarlarının daralması. Damarlar daralınca parmak ucunun hacmi azalıyor ve deri, altındaki dokuya bağlı olduğu noktalarda içeri çekilerek kıvrımlar oluşturuyor.
Bu süreç, kalp atışı ve terleme gibi istemsiz işlevleri yöneten sempatik sinir sistemi tarafından kontrol ediliyor. Yani buruşma, deri ile suyun basit bir etkileşimi değil, vücudun bilinçli olmasak da verdiği bir tepki.
Sinirler Hasarlıysa Parmak Buruşmuyor
Bu açıklamanın en güçlü kanıtı, sinirleri hasar görmüş parmaklardan geliyor. Parmaklarındaki çevresel sinirleri hasarlı olan kişilerin parmakları suda uzun süre kalsa bile buruşmuyor. Kopmuş parmakların suda buruşmadığı gözlemi de mekanizmanın sinir kontrolünde olduğunu gösteriyor. Bu yüzden suda parmak buruşması, doktorların sinir işlevini kontrol etmek için kullanabildiği basit bir test olarak da biliniyor.
Buruşuk Parmaklar Ne İşe Yarıyor?
Vücut neden böyle bir tepki geliştirmiş olabilir? 2011’de sinirbilimci Mark Changizi, parmak kıvrımlarının araç lastiklerindeki dişlere benzer şekilde çalıştığını öne sürdü. Bu fikre göre kıvrımlar suyu parmak ucundan uzaklaştıran kanallar gibi davranıyor ve ıslak yüzeylerde tutunmayı kolaylaştırıyor.
Newcastle Üniversitesi’nden Tom Smulders’ın ekibi bu fikri test etti. Katılımcılardan bilye gibi küçük nesneleri bir kaptan diğerine taşımaları istendi. Aynı kişiler hem kuru hem ıslak nesnelerle, hem düz hem buruşuk parmaklarla denendi. Buruşuk parmaklarla ıslak nesneler yaklaşık yüzde 12 daha hızlı taşındı; kuru nesnelerde ise fark görülmedi. 2013’te duyurulan bu sonuç, buruşmanın ıslak ortamda kavramayı kolaylaştırmak için evrimleşmiş olabileceğini düşündürdü. Araştırmanın ayrıntıları UPI haberinde yer alıyor.
Bu Konuda Son Söz Söylendi Mi?
Henüz değil. Smulders da tek bir deneyin bu fikri kanıtlamaya yetmeyeceğini belirtiyor ve sonraki her çalışma aynı sonucu bulmadı. Yine de iki nokta artık netleşmiş durumda: buruşma suyun deriye dolmasından kaynaklanmıyor ve sinir sistemi bu süreci yönetiyor.
Neden Sadece Parmaklarda Oluyor?
Buruşma el ve ayak parmaklarında belirgin şekilde görülüyor. Bu bölgelerde deri kalın ve alttaki dokuya sıkıca bağlı; ayrıca damar ağı yoğun. Islak zeminde yürürken ve ıslak bir şeyi tutarken en çok kullandığımız bölgelerin bunlar olması da tutunma hipoteziyle uyumlu.
Vücudumuzun ilginç tepkileriyle ilgili esnemek neden bulaşıcı ve ekrana bakınca gözler neden kurur yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Parmaklar suda neden buruşur?
Sinir sistemi parmak ucundaki kan damarlarını daraltır. Hacmi azalan parmak ucunda deri içeri çekilerek kıvrımlar oluşturur.
Parmak buruşması suyu emmekten mi kaynaklanır?
Hayır. Buruşma sırasında parmak ucu şişmez, aksine küçülür. Sinirleri hasarlı parmakların buruşmaması da bunun sinir kontrollü bir tepki olduğunu gösterir.
Buruşuk parmakların bir faydası var mı?
Newcastle Üniversitesi’nin deneyinde buruşuk parmaklarla ıslak nesneler yaklaşık yüzde 12 daha hızlı taşındı; bu da tutunmayı kolaylaştırdığını düşündürüyor.
Yorum Yok
