SSD’ye Disk Birleştirme Yapılır mı? TRIM Ne İşe Yarar?

Bilgisayarınız yavaşladığında akla gelen ilk çözümlerden biri yıllardır “disk birleştirme” oldu. Ancak artık bilgisayarların çoğunda klasik sabit disk yerine SSD var. Bu da önemli bir soruyu beraberinde getiriyor: SSD birleştirme yapılır mı, yapılırsa diske zarar verir mi?

Disk birleştirme neden vardı?

Klasik sabit disklerde (HDD) veriler, dönen manyetik plakalar üzerinde saklanır ve bir okuma kafası bu plakalar üzerinde hareket ederek veriyi bulur. Bir dosya diskin farklı yerlerine parça parça yazıldığında, kafanın bu parçalar arasında gidip gelmesi gerekir. Bu da okuma süresini uzatır.

Disk birleştirme (defrag), dağınık dosya parçalarını yan yana getirerek okuma kafasının daha az hareket etmesini sağlar. Mekanik bir disk için gerçekten fark yaratan bir bakım işlemidir.

SSD’de neden işe yaramıyor?

SSD’lerde hareketli parça yoktur. Veriler flaş bellek hücrelerinde saklanır ve diskin herhangi bir noktasındaki veriye neredeyse aynı hızla erişilir. Yani bir dosyanın parçalarının yan yana olup olmaması, okuma hızında HDD’deki gibi bir fark yaratmaz.

Üstelik flaş bellek hücrelerinin sınırlı sayıda yazma döngüsü vardır. Klasik birleştirme ise dosyaları sürekli taşıyarak çok sayıda gereksiz yazma işlemi yapar. Bu nedenle bir SSD’ye HDD’ye uygulanan türden tam birleştirme yapmak hız kazandırmaz, üstüne diskin yazma ömründen yer.

SSD’nin asıl ihtiyacı: TRIM

SSD’de bir dosyayı sildiğinizde veri hemen fiziksel olarak yok olmaz, yalnızca silinmeye hazır olarak işaretlenir. TRIM komutu, işletim sisteminin SSD’ye “bu bloklar artık kullanılmıyor” bilgisini iletmesini sağlar. Böylece SSD bu blokları önceden temizler, yeni veri yazarken beklemez ve yazma yükünü hücrelere dengeli dağıtabilir.

Windows, TRIM’i Windows 7’den beri destekliyor ve genellikle haftalık bir zamanlamayla arka planda otomatik çalıştırıyor. Microsoft’un defrag komutu belgelerinde de “retrim” ve “her ortam türü için uygun optimizasyonu yapma” seçenekleri ayrı ayrı yer alıyor.

Windows’taki “Sürücüleri Optimize Et” ne yapıyor?

Windows’ta “Sürücüleri Birleştir ve En İyi Duruma Getir” aracını açtığınızda SSD’nizin “Katı hal sürücüsü” olarak listelendiğini görürsünüz. Bu araç SSD’ye HDD’deki gibi klasik birleştirme uygulamaz; SSD için esas olarak TRIM işlemini yeniden çalıştırır.

Küçük bir istisna var: Microsoft’un depolama ekibinin 2014’te yaptığı açıklamaya göre Sistem Geri Yükleme (birim gölge kopyası) açıksa Windows, aşırı parçalanma sorun yaratmasın diye SSD’yi yaklaşık ayda bir hafifçe birleştirebiliyor. Bu kontrollü ve seyrek bir işlem olduğu için endişelenmenize gerek yok.

Kullanıcı olarak ne yapmalısınız?

• Üçüncü taraf birleştirme programlarıyla SSD’nize tam birleştirme yapmayın.
• “Sürücüleri Optimize Et” penceresinde zamanlanmış iyileştirmenin açık olduğundan emin olun.
• SSD’yi tamamen doldurmaktan kaçının; boş alan, performansı ve ömrü olumlu etkiler.

Diskinizle ilgili başka sorunlar için Chkdsk ile disk hatalarını düzeltme rehberimize, alan sıkıntısı yaşıyorsanız da depolama alanı bitiyor sorununun çözümü yazımıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

SSD birleştirme diske zarar verir mi?

Üçüncü taraf programlarla yapılan tam birleştirme, gereksiz yazma işlemleriyle SSD’nin yazma ömründen yer ve hız kazandırmaz. Windows’un kendi optimizasyon aracı ise SSD için güvenlidir.

SSD’de TRIM açık mı nasıl anlaşılır?

Komut istemine “fsutil behavior query DisableDeleteNotify” yazabilirsiniz. Sonuç 0 ise TRIM etkin demektir.

Windows SSD’yi otomatik olarak birleştirir mi?

Windows SSD’ye klasik birleştirme uygulamaz, onun yerine TRIM çalıştırır. Sistem Geri Yükleme açıksa ayda bir sınırlı bir birleştirme yapabilir.