Uçakta Kulak Tıkanması Neden Olur, Nasıl Geçer?

Uçakta kulak tıkanması, özellikle kalkış ve iniş sırasında yolcuların en sık yaşadığı rahatsızlıklardan biri. Kulakta dolgunluk hissi, seslerin boğuk gelmesi ve bazen hafif ağrı şeklinde kendini gösteren bu durumun sebebi kabin içindeki hava basıncının kısa sürede değişmesi ve kulağın bu değişime ayak uyduramaması.

Uçakta Kulak Tıkanması Neden Olur?

Kulak zarının arkasında orta kulak adı verilen, içi hava dolu küçük bir boşluk bulunuyor. Bu boşluk, yaklaşık 3,5 santimetre uzunluğundaki östaki borusu ile burnun ve boğazın arka kısmına bağlanıyor. Östaki borusu normalde kapalı duruyor; yutkunduğunuzda ya da esnediğinizde kısa süreliğine açılarak orta kulaktaki basıncı dışarıdaki basınçla eşitliyor.

Uçak yükselirken kabin basıncı düşüyor ve orta kulaktaki hava görece yüksek basınçta kalıyor. İnişte ise tam tersi oluyor: kabin basıncı hızla artıyor, kulak zarı içeri doğru itiliyor. Basınç değişimi östaki borusunun dengeleme hızından fazla olduğunda kulak zarı serbestçe titreşemiyor. Bu yüzden sesler uzaktan geliyormuş gibi duyuluyor ve kulakta baskı hissi oluşuyor.

Kabin Basıncı Neden Yerdeki Gibi Değil?

Yolcu uçaklarında kabin, yer seviyesindeki basınçta tutulmuyor. Uçağın gövdesini her uçuşta aşırı zorlamamak için kabin basıncı genellikle yaklaşık 2.400 metre (8.000 fit) yükseklikteki basınca denk gelecek seviyede tutuluyor. Yolcuların çoğu bu farkı seyir sırasında hissetmiyor; ancak kalkış ve inişin birkaç dakikalık bölümünde basınç hızla değiştiği için kulaklar tepki veriyor. Pek çok kişi tıkanmayı en çok inişte hissediyor.

Uçakta Kulak Tıkanması Nasıl Geçer?

Amaç, östaki borusunun daha sık açılmasını sağlamak. Şu basit yöntemler çoğu zaman işe yarıyor:

• Yutkunmak ve esnemek: Östaki borusunu açan en doğal hareketler.
• Sakız çiğnemek ya da şeker emmek: Kalkış ve inişte sürekli yutkunmanızı sağlar.
• Valsalva manevrası: Burnunuzu sıkıp ağzınızı kapatın ve hafifçe üfleyin. Kulakta “pıt” sesi gelirse basınç dengelenmiştir. Çok sert üflemeyin.
• İnişte uyumamak: Uyurken daha az yutkunulduğu için tıkanma artabilir.
• Bebeklere biberon ya da emzik vermek: İniş sırasında emmek, bebeğin yutkunmasını sağlar.

Burun tıkanıklığınız varsa hekiminizin önerdiği burun spreyini uçuştan 30-60 dakika önce kullanmak yardımcı olabilir. Bu spreyler 3-4 günden uzun süre kullanılmamalı.

Kimler Daha Çok Risk Altında?

Östaki borusu dar olan bebekler ve küçük çocuklar, uçakta kulak tıkanmasını daha sık ve daha şiddetli yaşıyor. Soğuk algınlığı, sinüzit, saman nezlesi ya da orta kulak iltihabı olanlarda da boru şiştiği için dengeleme zorlaşıyor. Hastayken uçmanız gerekiyorsa önceden bir hekime danışmak iyi olur. Ağızdan alınan burun açıcı ilaçlar kalp hastalığı, ritim bozukluğu, yüksek tansiyon ve hamilelik gibi durumlarda dikkat gerektiriyor; çocuklara da önerilmiyor.

Ne Zaman Doktora Gitmek Gerekir?

Uçakta kulak tıkanması çoğu zaman inişten sonraki dakikalar ya da saatler içinde kendiliğinden geçiyor. Mayo Clinic‘e göre birkaç günden uzun süren dolgunluk ya da bulanık duyma, şiddetli ağrı, belirgin işitme kaybı, çınlama, baş dönmesi ya da kulaktan kanama varsa bir kulak burun boğaz uzmanına görünmek gerekiyor. Kalıcı işitme kaybı ise nadir görülüyor.

Uçuşla ilgili diğer merak edilenler için uçakta telefonu uçak moduna almazsak ne olur ve uçak pencereleri neden yuvarlak yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Uçakta kulak tıkanması kaç saatte geçer?

Çoğu durumda iniş sonrasında birkaç dakika ile birkaç saat içinde geçer. Birkaç günden uzun sürerse doktora görünmek gerekir.

Uçakta kulak tıkanması kalıcı hasar bırakır mı?

Nadiren. Kalıcı işitme kaybı ya da kronik çınlama çok seyrek görülür; şiddetli ağrı veya kanama varsa hemen uzmana başvurulmalı.

Nezleyken uçmak kulağa zarar verir mi?

Nezle östaki borusunu şişirip basınç dengelemeyi zorlaştırdığı için kulak tıkanması ve ağrı riskini artırır. Uçuştan önce hekime danışmak en doğrusu.