Bir dosyayı silmek birkaç saniye sürüyor. Ancak ekrandan kaybolması, verinin depolama alanından hemen yok olduğu anlamına gelmiyor. Dosya silme işleminin sonucu, kullanılan diske, işletim sistemine ve dosyanın başka kopyalarının bulunmasına bağlı.
Mekanik sabit disklerle SSD’ler arasında bir fark var. Birinde silinen içerik üzerine yeni veri yazılana kadar kalabilirken diğerinde arka plandaki işlemler kurtarma şansını hızla azaltabiliyor.
Dosya Silme İşleminde İlk Olarak Ne Oluyor?
Bilgisayarda silinen bir dosya çoğu zaman önce Geri Dönüşüm Kutusu’na taşınıyor. Bu aşamada içerik hâlâ saklanıyor ve geri yüklenebiliyor. Kutuyu boşaltmak ise işletim sisteminin dosyayı normal yollarla geri getirme seçeneğini kaldırıyor.
Windows’ta Shift + Delete bu aşamayı atlıyor. Ancak kısayol, verinin bulunduğu bütün alanların fiziksel olarak temizlendiğini garanti etmiyor. “Kalıcı olarak sil” ifadesiyle güvenli veri temizliği arasındaki fark burada ortaya çıkıyor.
HDD’de Silinen Veriye Ne Oluyor?
Mekanik sabit disklerde dosya silme işlemi genellikle dosyanın kayıt bilgilerini değiştiriyor. İşletim sistemi, verinin kapladığı alanı boş alan olarak işaretliyor. İçerik ise o anda tamamen üzerine yazılmadığı için diskte kalabiliyor.
Bu, bir kitabın içindekiler bölümünden başlığın kaldırılmasına benziyor. Başlık görünmüyor ama ilgili sayfalar hâlâ yerinde duruyor.
Kurtarma yazılımları, kalan izleri inceleyerek dosyayı yeniden oluşturmayı deniyor. Ancak yeni veriler aynı alanı kullandığında eski içerik bozuluyor. Dosya silme sonrasında bilgisayarı kullanmaya devam etmek, bu nedenle kurtarma ihtimalini azaltıyor.
SSD’de Dosya Silme Neden Farklı?
SSD’ler, veriyi manyetik plakalar yerine flash bellek hücrelerinde saklıyor. TRIM komutu, işletim sisteminin kullanılmayan veri alanlarını sürücüye bildirmesini sağlıyor.
Sürücünün “çöp toplama” olarak bilinen işlemi de geçersiz verileri temizleyerek alanı yeniden kullanıma hazırlıyor. Böylece dosya silme sonrasında eski içeriğe ulaşmak zorlaşıyor, hatta mümkün olmayabiliyor.
TRIM, her dosyanın aynı saniyede fiziksel olarak silindiği anlamına gelmiyor. Sonuç, cihazın ve bağlantının desteğine, ayarlara ve sürücünün çalışma biçimine bağlı. Bu yüzden SSD’deki her silinen dosya kurtarılamıyor.
Buluttaki Kopyalar Da Siliniyor Mu?
Bilgisayardaki dosya silme işlemi, bağımsız bir yedeği kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Harici diskteki kopya veya başka birine gönderilmiş belge ayrı olarak varlığını sürdürüyor.
Bulut eşitlemesinde ise durum farklı. Örneğin iCloud Drive’da silinen dosyalar, aynı hizmetle eşitlenen diğer cihazlardan da kaldırılıyor. Apple, bu dosyalar için 30 günlük kurtarma süresi sunuyor. Kullanıcı bu süre dolmadan da kalıcı kaldırma işlemi yapabiliyor.
Dolayısıyla bir klasörün eşitlenmesi, dosyaların silinmeye karşı bağımsız olarak yedeklendiği anlamına gelmiyor.
Format Atmak Güvenli Silme Sağlıyor Mu?
Hızlı biçimlendirme, diskteki dosya sistemi kayıtlarını yeniden oluşturuyor. Bütün veri alanlarının üzerine yazmıyor. Bu nedenle dosya silme gibi, tek başına güvenli temizleme garantisi sunmuyor.
SSD’lerde ayrıca verilerin fiziksel konumunu sürücü yönetiyor. Aynı dosyanın üzerine tekrar tekrar yazmak, önceki bütün kopyalara ulaşmayı sağlamıyor. NIST, flash depolamada sıradan üzerine yazma yöntemlerinin bu sınırına dikkat çekiyor.
Veriler Nasıl Güvenli Biçimde Kaldırılıyor?
Güvenli dosya silme için kullanılan yöntem, depolama cihazına uygun olmalı. SSD’lerde üreticinin desteklediği temizleme komutları ve uygun koşullarda şifreleme anahtarlarının yok edilmesi bu amaçla kullanılıyor.
Şifreleme anahtarını kaldırmak, gerekli koşullar sağlandığında veriyi okunamaz hâle getiriyor. Ancak sıradan dosya silme işlemi böyle bir anahtar temizliği gerçekleştirmiyor.
Cihazı satmadan veya devretmeden önce önemli dosyaları yedeklemek ve üreticinin veri temizleme yönergelerini uygulamak gerekiyor. Ekranda boş görünen bir disk, geçmişteki bütün verilerin güvenli biçimde kaldırıldığını tek başına kanıtlamıyor.
Yorum Yok
