ABD’nin Utah eyaleti, Doctronic’in yapay zekâ sistemine belirli ilaçların reçetelerini yenileme sürecinde karar alma yetkisi tanıdı. Pilot program, kronik rahatsızlıkları nedeniyle düzenli ilaç kullanan hastaların mevcut tedavilerine erişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Utah Ticaret Bakanlığı, 6 Ocak 2026’da duyurduğu uygulamayı ABD’de yapay zekânın reçete yenileme kararlarına yasal olarak katılmasını sağlayan ilk eyalet onaylı program olarak tanımladı. Verilen izin, kapsamı ve süresi belirlenmiş bir deneme programına dayanıyor.
Yapay Zekâ Hangi Yetkiyi Aldı?
Doctronic’in yapay zeka sistemi, lisanslı bir sağlık profesyonelinin daha önce yazdığı reçeteler için 30, 60 veya 90 günlük yenileme işlemlerini değerlendirebiliyor. Sistem yalnızca programın onaylı ilaç listesi içinde çalışıyor.
Yetki, yeni bir tedavi başlatmayı kapsamıyor. İlaç değiştirmek, doz veya kullanım sıklığını düzenlemek de hekim kararı gerektiriyor. Kontrollü ve bağımlılık riski taşıyan maddeler program dışında tutuluyor.
Şirketin yayımladığı listede yaklaşık 190 ilaç bulunuyor. Bunlar arasında tansiyon, kolesterol ve diyabet gibi uzun süreli takip gerektiren durumlarda kullanılan ilaçlar da yer alıyor.
Reçete Yenileme Süreci Nasıl İşliyor?
Hastanın önce kimliği ve mevcut reçetesi doğrulanıyor. Sistem, ilaç geçmişini ve yenileme talebinin programın şartlarına uyup uymadığını değerlendiriyor. Hizmetten yararlanmak için hem hastanın hem de reçetenin gönderileceği eczanenin Utah’ta bulunması gerekiyor.
Yapay zekâ, olası ilaç etkileşimi, alerji, yan etki veya sağlık durumunda değişiklik tespit ettiğinde talebi bir hekime yönlendirebiliyor. Eksik ya da tutarsız bilgiler de insan incelemesini gerektiren durumlar arasında bulunuyor.
Hastalar sürecin herhangi bir aşamasında hekim değerlendirmesi isteyebiliyor. Eczacılar da klinik bir endişe olduğunda talebi lisanslı bir doktora iletebiliyor.
Doktor Denetimi Nasıl Sürdürülüyor?
Program aşamalı bir denetim modeliyle ilerliyor. İlk aşamada, yapay zekânın önerdiği reçete yenilemeleri eczaneye gönderilmeden önce lisanslı bir sağlık profesyoneli tarafından inceleniyor.
Sonraki aşamada sistemin uygun yenilemeleri doğrudan eczaneye göndermesine izin verilebiliyor. Bu aşamaya geçmek için her ilaç grubunda 250 reçetenin tamamlanması ve eyaletin onayı gerekiyor.
Reçetelerde sorumlu lisanslı hekimin adı yer alıyor. Doctronic’in hizmet koşullarına göre her yenileme, kayıtta adı bulunan hekimin tıbbi uygulaması sayılıyor. Program ayrıca yapay zekâ kaynaklı sorumlulukları kapsayan mesleki sorumluluk sigortası gerektiriyor.
Program Neden Tartışılıyor?
Utah Tıbbi Lisanslama Kurulu, 20 Nisan 2026 tarihli yazısında uygulamayla ilgili kaygılarını dile getirdi. Kurul, reçete yenilemenin hastanın yeniden değerlendirilmesini gerektiren klinik bir karar olduğunu vurguladı. Programın kendilerine uygulama başladıktan sonra bildirildiğini belirterek görüşmeler tamamlanana kadar askıya alınmasını önerdi.
Eyaletin güncel pilot program listesinde ise Doctronic’in durumu aktif olarak gösteriliyor. Mevcut izin dönemi 24 Ekim 2026’da sona eriyor. Programın devamı için yeni bir değerlendirme gerekiyor.
Uygulamayla Ne Hedefleniyor?
Utah yönetimi, yapay zeka destekli yenilemelerle ilaç erişimindeki gecikmeleri ve sağlık çalışanlarının rutin işlem yükünü azaltmayı hedefliyor. Pilot uygulama kapsamında hasta güvenliği, memnuniyet, ilaç kullanımının devamlılığı ve maliyetler izleniyor. Sonuçların kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.
Yorum Yok
