{"id":90598,"date":"2026-11-07T12:00:00","date_gmt":"2026-11-07T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/?p=90598"},"modified":"2026-11-05T18:06:48","modified_gmt":"2026-11-05T15:06:48","slug":"ucak-pencereleri-neden-yuvarlak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/ucak-pencereleri-neden-yuvarlak\/","title":{"rendered":"U\u00e7ak Pencereleri Neden Kare De\u011fil de Yuvarlak?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u00e7a\u011fa bindi\u011finizde pencereden d\u0131\u015far\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda g\u00f6z\u00fcn\u00fcze \u00e7arpan ilk \u015fey, cam\u0131n k\u00f6\u015fesiz, oval yap\u0131s\u0131d\u0131r. Evimizdeki, arabam\u0131zdaki ya da ofisteki pencerelerin neredeyse tamam\u0131 k\u00f6\u015feliyken <strong>u\u00e7ak pencereleri neden yuvarlak<\/strong> tasarlan\u0131yor? Bu tercih estetik de\u011fil; havac\u0131l\u0131k tarihinin en ac\u0131 derslerinden birinin sonucu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Her u\u00e7u\u015fta g\u00f6vde bir balon gibi \u015fi\u015fip iniyor<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yolcu u\u00e7aklar\u0131 genellikle 10-12 kilometre irtifada seyreder. Bu y\u00fckseklikte hava o kadar seyrektir ki insanlar\u0131n rahat nefes alabilmesi i\u00e7in kabin bas\u0131n\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7 olarak u\u00e7a\u011f\u0131n i\u00e7indeki hava bas\u0131nc\u0131 d\u0131\u015far\u0131dakinden \u00e7ok daha y\u00fcksek olur ve g\u00f6vde her kalk\u0131\u015fta hafif\u00e7e geni\u015fler, her ini\u015fte eski h\u00e2line d\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu geni\u015fleme-daralma d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, g\u00f6vdedeki her a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u00e7evresinde gerilim olu\u015fturur. Pencere, kap\u0131 ya da anten i\u00e7in a\u00e7\u0131lan her delik, metal y\u00fczeydeki y\u00fck\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bozar ve kuvvetin bu bo\u015flu\u011fun etraf\u0131ndan dola\u015fmas\u0131na neden olur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ucak-penceresi-kanat.webp\" alt=\"Yuvarlak u\u00e7ak penceresinden bulutlar\u0131n \u00fczerindeki kanat\" class=\"wp-image-90587\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Keskin k\u00f6\u015fe, gerilimin topland\u0131\u011f\u0131 yerdir<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fchendislikte \u201cgerilim yo\u011funla\u015fmas\u0131\u201d denen olgu tam olarak burada devreye girer. Kare bir pencerede y\u00fck, d\u00f6rt keskin k\u00f6\u015fede birikir. K\u00f6\u015fe ne kadar sivri olursa birim alana d\u00fc\u015fen kuvvet o kadar artar. Yuvarlak ya da oval bir pencerede ise y\u00fck, kenar boyunca yumu\u015fak bir e\u011friyle da\u011f\u0131l\u0131r ve tek bir noktada yo\u011funla\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tek seferlik bir y\u00fck metal i\u00e7in sorun olmayabilir. As\u0131l tehlike, binlerce u\u00e7u\u015f boyunca tekrarlanan bas\u0131n\u00e7 d\u00f6ng\u00fcleridir. K\u00f6\u015felerde biriken gerilim zamanla g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen mikro \u00e7atlaklara yol a\u00e7ar, her u\u00e7u\u015fta bu \u00e7atlaklar biraz daha b\u00fcy\u00fcr. Buna <strong>metal yorgunlu\u011fu<\/strong> denir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">De Havilland Comet kazalar\u0131 her \u015feyi de\u011fi\u015ftirdi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnyan\u0131n ilk jet motorlu yolcu u\u00e7aklar\u0131ndan biri olan \u0130ngiliz yap\u0131m\u0131 de Havilland Comet, 1952\u2019de hizmete girdi\u011finde havac\u0131l\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ancak k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde art arda havada par\u00e7alanma kazalar\u0131 ya\u015fand\u0131. 10 Ocak 1954\u2019te Roma\u2019dan Londra\u2019ya giden BOAC 781 sefer say\u0131l\u0131 Comet, 27 bin feet\u2019e t\u0131rman\u0131rken havada da\u011f\u0131ld\u0131 ve Elba Adas\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda denize d\u00fc\u015ft\u00fc; u\u00e7aktaki 35 ki\u015finin tamam\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n nisan ay\u0131nda bir Comet daha Napoli a\u00e7\u0131klar\u0131nda benzer \u015fekilde d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun \u00fczerine t\u00fcm Comet filosu yere indirildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir u\u00e7ak g\u00f6vdesini dev bir su tank\u0131na yerle\u015ftirdi ve i\u00e7ine su pompalayarak u\u00e7u\u015ftaki bas\u0131nc\u0131 defalarca tekrarlad\u0131. Amerikan Federal Havac\u0131l\u0131k \u0130daresi\u2019nin (FAA) <a href=\"https:\/\/www.faa.gov\/lessons_learned\/transport_airplane\/accidents\/G-ALYV\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Comet kazalar\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesine<\/a> g\u00f6re testler, k\u00f6\u015feli pencerelerin beklenenden \u00e7ok daha y\u00fcksek gerilim yo\u011funla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu gerilimin pencere k\u00f6\u015felerinde metal yorgunlu\u011funa, ard\u0131ndan g\u00f6vdenin y\u0131rt\u0131lmas\u0131na neden oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ucak-penceresi-yuvarlak.webp\" alt=\"U\u00e7ak pencereleri neden yuvarlak: oval u\u00e7ak penceresinden apron g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc\" class=\"wp-image-90586\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bug\u00fcnk\u00fc u\u00e7ak pencereleri nas\u0131l tasarlan\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Comet facias\u0131ndan sonra yolcu u\u00e7aklar\u0131nda k\u00f6\u015feli pencere devri kapand\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki u\u00e7ak pencereleri hem k\u00f6\u015fesiz hem de katmanl\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>D\u0131\u015f panel:<\/strong> Bas\u0131n\u00e7 y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan as\u0131l yap\u0131sal katmand\u0131r.<\/li>\n\n<li><strong>Orta panel:<\/strong> D\u0131\u015f panelde bir sorun olursa devreye giren yedek katmand\u0131r. \u00dczerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck delik, iki panel aras\u0131ndaki bas\u0131nc\u0131 dengeler ve bu\u011fulanmay\u0131 azalt\u0131r.<\/li>\n\n<li><strong>\u0130\u00e7 panel:<\/strong> Yolcunun dokundu\u011fu, \u00e7izilmeye kar\u015f\u0131 koruyan ince plastik katmand\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u0131sacas\u0131 pencerelerin oval olmas\u0131, u\u00e7a\u011f\u0131n her u\u00e7u\u015fta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n\u00e7 stresini g\u00fcvenle ta\u015f\u0131yabilmesi i\u00e7in bilin\u00e7li bir m\u00fchendislik karar\u0131d\u0131r. Bir sonraki u\u00e7u\u015funuzda camdaki o k\u00fc\u00e7\u00fck deli\u011fi ve yumu\u015fak kenarlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde arkas\u0131ndaki hik\u00e2yeyi hat\u0131rlayabilirsiniz. U\u00e7u\u015fla ilgili merak edilen di\u011fer bir konu i\u00e7in <a href=\"https:\/\/www.indir.com\/haber\/ucakta-ucak-modu-almazsak-ne-olur\/\">u\u00e7ak modunu a\u00e7mazsak ne olur<\/a> yaz\u0131m\u0131za, g\u00fcndelik bilimle ilgili bir ba\u015fka soru i\u00e7in de <a href=\"https:\/\/www.indir.com\/haber\/kapi-kolunda-elektrik-carpmasi-neden-olur\/\">kap\u0131 koluna dokununca neden elektrik \u00e7arpar<\/a> yaz\u0131m\u0131za g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">U\u00e7ak pencereleri neden kare de\u011fil?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kare pencerelerde kabin bas\u0131nc\u0131ndan kaynaklanan gerilim k\u00f6\u015felerde toplan\u0131r ve zamanla metal yorgunlu\u011funa yol a\u00e7ar. Oval pencere bu y\u00fck\u00fc kenar boyunca e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">U\u00e7ak penceresindeki k\u00fc\u00e7\u00fck delik ne i\u015fe yarar?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orta paneldeki bu delik, d\u0131\u015f ve orta panel aras\u0131ndaki bas\u0131nc\u0131 dengeler. B\u00f6ylece y\u00fck\u00fc d\u0131\u015f panel ta\u015f\u0131r, ayr\u0131ca camlar aras\u0131nda bu\u011fu olu\u015fmas\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Comet kazalar\u0131 ne zaman ya\u015fand\u0131?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De Havilland Comet u\u00e7aklar\u0131 1953-1954 aras\u0131nda art arda kazalar ya\u015fad\u0131. Ocak 1954\u2019teki Elba kazas\u0131 ve ard\u0131ndan gelen Nisan 1954 kazas\u0131 sonras\u0131nda filo yere indirildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u00e7a\u011fa bindi\u011finizde pencereden d\u0131\u015far\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda g\u00f6z\u00fcn\u00fcze \u00e7arpan ilk \u015fey, cam\u0131n k\u00f6\u015fesiz, oval yap\u0131s\u0131d\u0131r. Evimizdeki, arabam\u0131zdaki ya da ofisteki pencerelerin neredeyse tamam\u0131 k\u00f6\u015feliyken u\u00e7ak pencereleri neden yuvarlak tasarlan\u0131yor? Bu tercih estetik de\u011fil; havac\u0131l\u0131k tarihinin en ac\u0131 derslerinden birinin sonucu. Her u\u00e7u\u015fta g\u00f6vde bir balon gibi \u015fi\u015fip iniyor Yolcu u\u00e7aklar\u0131 genellikle 10-12 kilometre irtifada seyreder. Bu y\u00fckseklikte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":100,"featured_media":90586,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-90598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90598"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90604,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90598\/revisions\/90604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}