{"id":90493,"date":"2026-11-02T16:00:00","date_gmt":"2026-11-02T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/?p=90493"},"modified":"2026-11-02T10:52:52","modified_gmt":"2026-11-02T07:52:52","slug":"evrenin-sonu-buyuk-cokus-19-milyar-yil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/evrenin-sonu-buyuk-cokus-19-milyar-yil\/","title":{"rendered":"Evrenin Sonu Hesapland\u0131: B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f 19 Milyar Y\u0131l Sonra Gelebilir"},"content":{"rendered":"\n

Evrenin sonu<\/strong> hakk\u0131nda yeni bir teorik model g\u00fcndemde. Cornell \u00dcniversitesi’nden fizik\u00e7i Henry Tye liderli\u011findeki ekip, evrenin bug\u00fcn h\u0131zlanarak s\u00fcren geni\u015flemesinin bir g\u00fcn tersine d\u00f6nebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Modele g\u00f6re bu s\u0131k\u0131\u015fma s\u00fcreci, ad\u0131 B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f (Big Crunch) olan bir sonla noktalanabilir.<\/p>\n\n\n\n

Hesaplamalar, s\u0131k\u0131\u015fman\u0131n yakla\u015f\u0131k 11 milyar y\u0131l sonra ba\u015flayabilece\u011fini ve B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f’\u00fcn bundan yakla\u015f\u0131k 8 milyar y\u0131l sonra ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini g\u00f6steriyor. Yani evrenin sonu, bug\u00fcnden itibaren kabaca 19 milyar y\u0131l sonra gelebilir. Ancak bu rakamlar kesinle\u015fmi\u015f bir tarih de\u011fil, belirli varsay\u0131mlara dayanan bir modelin \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Evrenin Sonu Neden Yeniden Tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n

G\u00fcncel anlay\u0131\u015fa g\u00f6re evren yakla\u015f\u0131k 13,8 milyar y\u0131l \u00f6nce B\u00fcy\u00fck Patlama ile olu\u015ftu ve o g\u00fcnden beri geni\u015fliyor. 1990’lar\u0131n sonunda astronomlar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey fark etti: Geni\u015fleme k\u00fctle \u00e7ekimi nedeniyle yava\u015flam\u0131yor, aksine h\u0131zlan\u0131yordu. Bu etkiyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in karanl\u0131k enerji kavram\u0131 ortaya at\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn evrenin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70’inin karanl\u0131k enerjiden olu\u015ftu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor, ancak do\u011fas\u0131 h\u00e2l\u00e2 bilinmiyor.<\/p>\n\n\n\n

Standart modellerde karanl\u0131k enerjinin etkisi sabit kabul ediliyor ve kozmolojik sabitle tan\u0131mlan\u0131yor. Ancak Dark Energy Survey (DES) ve Karanl\u0131k Enerji Spektroskopik Arac\u0131 (DESI)<\/a> taraf\u0131ndan milyonlarca galaksinin \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00fc\u00e7 boyutlu haritas\u0131, karanl\u0131k enerjinin zamanla de\u011fi\u015febilece\u011fine dair i\u015faretler veriyor. Bu da evrenin geni\u015flemesine<\/a> dair temel varsay\u0131mlar\u0131 yeniden sorgulat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"Evrenin<\/figure>\n\n\n\n

Aksiyonlar ve Negatif Kozmolojik Sabit<\/h2>\n\n\n\n

Tye’\u0131n ekibi bu g\u00f6zlemlerden yola \u00e7\u0131karak farkl\u0131 bir senaryo kurdu. Modelde evrenin geni\u015flemesini yaln\u0131zca kozmolojik sabit de\u011fil, aksiyon ad\u0131 verilen varsay\u0131msal par\u00e7ac\u0131klar da etkiliyor. Aksiyonlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz kan\u0131tlanmad\u0131; s\u0131radan maddeyle \u00e7ok zay\u0131f etkile\u015fime girdikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in deneylerle yakalanmalar\u0131 olduk\u00e7a zor.<\/p>\n\n\n\n

Modelde kozmolojik sabit negatif bir de\u011fer ta\u015f\u0131yor ve geni\u015flemeyi yava\u015flatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Aksiyonlar evrenin erken d\u00f6nemlerinde daha belirleyiciyken, evren geni\u015fledik\u00e7e etkileri zay\u0131fl\u0131yor. Zamanla negatif kozmolojik sabitin \u00e7ekici etkisi bask\u0131n hale geliyor ve geni\u015fleme yerini s\u0131k\u0131\u015fmaya b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015ften Sonra Yeni Bir B\u00fcy\u00fck Patlama Olabilir mi?<\/h2>\n\n\n\n

Olas\u0131 bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, yeni bir soruyu da beraberinde getiriyor. B\u00fcy\u00fck S\u0131\u00e7rama (Big Bounce) hipotezine g\u00f6re evren art arda geni\u015fleme ve s\u0131k\u0131\u015fma d\u00f6nemlerinden ge\u00e7iyor ve her \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndan yeni bir B\u00fcy\u00fck Patlama ya\u015fan\u0131yor. Bu senaryoyu test etmek ise kolay de\u011fil. A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131k\u0131\u015fma an\u0131nda genel g\u00f6relilik ve kuantum mekani\u011fi ayn\u0131 anda devreye giriyor ve ikisini bu ko\u015fullarda birle\u015ftiren tam bir kuram hen\u00fcz yok.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda yap\u0131lacak g\u00f6zlemler ve teleskoplardan gelecek yeni veriler<\/a>, bu modelin ger\u00e7ek geni\u015fleme verileriyle uyu\u015fup uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek. \u015eimdilik evrenin sonu hakk\u0131ndaki bu hesaplar, bilim d\u00fcnyas\u0131nda heyecan verici ama do\u011frulanmay\u0131 bekleyen bir fikir olarak duruyor.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n\n\n\n

Evrenin sonu ne zaman gelebilir?<\/h3>\n\n\n\n

Cornell modeline g\u00f6re s\u0131k\u0131\u015fma yakla\u015f\u0131k 11 milyar y\u0131l sonra ba\u015flayabilir ve B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f bundan 8 milyar y\u0131l sonra ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu kesin bir tarih de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f nedir?<\/h3>\n\n\n\n

Evrenin geni\u015flemesinin durup tersine d\u00f6nmesi ve t\u00fcm madde ile enerjinin yeniden tek bir noktaya do\u011fru s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 senaryosudur.<\/p>\n\n\n\n

Karanl\u0131k enerji nedir?<\/h3>\n\n\n\n

Evrenin h\u0131zlanarak geni\u015flemesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve evrenin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70’ini olu\u015fturan gizemli enerji bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Evrenin sonu hakk\u0131nda yeni bir teorik model g\u00fcndemde. Cornell \u00dcniversitesi’nden fizik\u00e7i Henry Tye liderli\u011findeki ekip, evrenin bug\u00fcn h\u0131zlanarak s\u00fcren geni\u015flemesinin bir g\u00fcn tersine d\u00f6nebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Modele g\u00f6re bu s\u0131k\u0131\u015fma s\u00fcreci, ad\u0131 B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f (Big Crunch) olan bir sonla noktalanabilir. Hesaplamalar, s\u0131k\u0131\u015fman\u0131n yakla\u015f\u0131k 11 milyar y\u0131l sonra ba\u015flayabilece\u011fini ve B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f’\u00fcn bundan yakla\u015f\u0131k 8 milyar […]<\/p>\n","protected":false},"author":100,"featured_media":90484,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-90493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90493"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90499,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90493\/revisions\/90499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}