{"id":86862,"date":"2026-07-19T14:30:00","date_gmt":"2026-07-19T11:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/?p=86862"},"modified":"2026-07-17T17:03:58","modified_gmt":"2026-07-17T14:03:58","slug":"150-yildir-qwerty-klavye-neden-hala-standart","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/150-yildir-qwerty-klavye-neden-hala-standart\/","title":{"rendered":"150 Y\u0131ld\u0131r QWERTY Klavye Neden H\u00e2l\u00e2 Standart?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eu anda \u00f6n\u00fcn\u00fczde duran klavyenin harf dizilimi, bilgisayarlar i\u00e7in de\u011fil, 1870&#8217;lerin mekanik daktilolar\u0131 i\u00e7in tasarland\u0131. \u00dcstelik amac\u0131 sizi h\u0131zland\u0131rmak de\u011fildi. Peki teknoloji ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fi\u015firken, parmaklar\u0131m\u0131z neden h\u00e2l\u00e2 150 y\u0131l \u00f6nceki bir m\u00fchendislik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde geziniyor?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klavyenizin sol \u00fcst k\u00f6\u015fesine bak\u0131n: Q, W, E, R, T, Y. Bu alt\u0131 harf, d\u00fcnyan\u0131n en yayg\u0131n klavye d\u00fczenine ad\u0131n\u0131 veriyor. Telefonunuzdan diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n\u0131za, ATM ekranlar\u0131ndan ak\u0131ll\u0131 televizyonlara kadar her yerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu dizilim, asl\u0131nda modern teknolojinin de\u011fil, Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sorun H\u0131z De\u011fil S\u0131k\u0131\u015fan Kollard\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hikaye 1860&#8217;lar\u0131n sonunda Amerikal\u0131 gazeteci ve mucit Christopher Latham Sholes&#8217;un geli\u015ftirdi\u011fi yaz\u0131 makinesiyle ba\u015fl\u0131yor. \u0130lk daktilolarda harfler, tu\u015fa bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ka\u011f\u0131da vuran metal kollara ba\u011fl\u0131yd\u0131. Sorun \u015fuydu: Yan yana duran iki kol art arda h\u0131zla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birbirine tak\u0131l\u0131yor ve makine kilitleniyordu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"625\" height=\"375\" src=\"http:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/antique-blickensderfer-no-7-typewriter-wooden-base.webp\" alt=\"Daktilo\" class=\"wp-image-86865\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sholes&#8217;un \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc mekanik bir hileydi. \u0130ngilizcede s\u0131k birlikte kullan\u0131lan harf \u00e7iftlerini klavyede birbirinden uzakla\u015ft\u0131rarak kollar\u0131n \u00e7arp\u0131\u015fma ihtimalini azaltt\u0131. Yani QWERTY, yaz\u0131m\u0131 h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil, makinenin s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in tasarland\u0131. D\u00fczen, 1873&#8217;te silah \u00fcreticisi Remington&#8217;\u0131n daktilo \u00fcretimine ba\u015flamas\u0131yla seri \u00fcretime girdi ve ticari ba\u015far\u0131 geldik\u00e7e fiili standart haline geldi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Daha \u0130yisi Denendi Tutmad\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">QWERTY&#8217;nin verimsizli\u011fi asl\u0131nda on y\u0131llard\u0131r biliniyor. 1936&#8217;da e\u011fitim psikolo\u011fu August Dvorak kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan alternatif bir d\u00fczen geli\u015ftirdi. Dvorak d\u00fczeninde en s\u0131k kullan\u0131lan harfler orta s\u0131raya yerle\u015ftirilmi\u015fti; b\u00f6ylece parmaklar\u0131n kat etti\u011fi mesafe ciddi bi\u00e7imde azal\u0131yordu. Daha yak\u0131n tarihte geli\u015ftirilen Colemak gibi d\u00fczenler de benzer bir verimlilik vaadiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonu\u00e7ta neredeyse hi\u00e7biri tutunamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorun teknik de\u011fil, ekonomik ve toplumsald\u0131. Milyonlarca insan QWERTY ile yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti, daktilo kurslar\u0131 QWERTY \u00f6\u011fretiyordu, \u00fcreticiler QWERTY \u00fcretiyordu. Herkes, herkes kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in QWERTY kullanmaya devam etti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ekonomistlerin Ders Kitab\u0131 \u00d6rne\u011fi: Patika Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">QWERTY iktisat literat\u00fcr\u00fcne bile girmi\u015f durumda. Ekonomistler bu durumu &#8220;patika ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131&#8221; (path dependence) kavram\u0131yla a\u00e7\u0131kl\u0131yor: Bir teknoloji, en iyi se\u00e7enek oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, erken d\u00f6nemde yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in standart haline gelebilir ve sonras\u0131nda de\u011fi\u015ftirmenin maliyeti, sa\u011flayaca\u011f\u0131 fayday\u0131 a\u015far.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeni bir d\u00fczene ge\u00e7mek isteyen biri haftalarca d\u00fc\u015fen yaz\u0131m h\u0131z\u0131na katlanmak zorunda. Bir \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 yeniden e\u011fitmenin maliyetini g\u00f6ze almak istemiyor. Cihaz \u00fcreticileri ise kimsenin talep etmedi\u011fi bir d\u00fczeni \u00fcretmeye yana\u015fm\u0131yor. B\u00f6ylece k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc 150 y\u0131ld\u0131r kendini yeniliyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kendi Cevab\u0131: F Klavye<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu hikayenin bir de T\u00fcrkiye aya\u011f\u0131 var. 1955 y\u0131l\u0131nda \u0130hsan S\u0131tk\u0131 Yener \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, T\u00fcrk\u00e7enin harf s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 istatistiklerine g\u00f6re bilimsel y\u00f6ntemlerle F klavye geli\u015ftirildi. T\u00fcrk\u00e7ede en \u00e7ok kullan\u0131lan harfler en g\u00fc\u00e7l\u00fc parmaklar\u0131n alt\u0131na yerle\u015ftirildi ve F klavye kullanan T\u00fcrk daktilograflar uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalarda art arda d\u00fcnya \u015fampiyonluklar\u0131 kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"625\" height=\"375\" src=\"http:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/turkish-f-keyboard-layout-close-up.webp\" alt=\"T\u00fcrk\u00e7e F Klavye\" class=\"wp-image-86864\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">F klavye 1955&#8217;ten bu yana resmi standart olmas\u0131na ve kamu kurumlar\u0131nda kullan\u0131m\u0131 y\u00f6n\u00fcnde d\u00fczenlemeler bulunmas\u0131na ra\u011fmen, piyasadaki bilgisayarlar\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu Q klavyeyle sat\u0131l\u0131yor. Yani T\u00fcrkiye, kendi verimli d\u00fczenine sahip oldu\u011fu halde k\u00fcresel QWERTY al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcnden kurtulamayan \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dokunmatik Ekranda Bile Daktilo Mant\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015fin en ironik taraf\u0131 \u015fu: Bug\u00fcn ak\u0131ll\u0131 telefon ekranlar\u0131nda mekanik kol diye bir \u015fey yok, s\u0131k\u0131\u015facak hi\u00e7bir par\u00e7a yok. Buna ra\u011fmen cebimizdeki cam y\u00fczeyde bile 1870&#8217;lerin \u00e7arp\u0131\u015fma \u00f6nleme d\u00fczenini kullan\u0131yoruz. Sesli asistanlar, kayd\u0131rarak yazma ve yapay zeka destekli otomatik tamamlama gibi teknolojiler yazma bi\u00e7imimizi de\u011fi\u015ftirse de, altta yatan harita h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Al\u0131\u015fkanl\u0131klar Teknolojiden Daha G\u00fc\u00e7l\u00fc<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">QWERTY&#8217;nin hikayesi teknolojide her zaman &#8220;en iyinin&#8221; kazanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren belki de en net \u00f6rnek. Bir standart yeterince yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ondan daha iyisini yapmak yetmiyor; milyonlarca insan\u0131n kas haf\u0131zas\u0131n\u0131, e\u011fitim sistemlerini ve \u00fcretim bantlar\u0131n\u0131 da ikna etmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir dahaki sefere klavyenize bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kar\u015f\u0131n\u0131zda sadece bir giri\u015f ayg\u0131t\u0131 de\u011fil, 150 y\u0131ll\u0131k bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n an\u0131t\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle torunlar\u0131m\u0131z da ayn\u0131 alt\u0131 harfle yazmaya devam edecek: Q, W, E, R, T, Y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eu anda \u00f6n\u00fcn\u00fczde duran klavyenin harf dizilimi, bilgisayarlar i\u00e7in de\u011fil, 1870&#8217;lerin mekanik daktilolar\u0131 i\u00e7in tasarland\u0131. \u00dcstelik amac\u0131 sizi h\u0131zland\u0131rmak de\u011fildi. Peki teknoloji ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fi\u015firken, parmaklar\u0131m\u0131z neden h\u00e2l\u00e2 150 y\u0131l \u00f6nceki bir m\u00fchendislik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde geziniyor? Klavyenizin sol \u00fcst k\u00f6\u015fesine bak\u0131n: Q, W, E, R, T, Y. Bu alt\u0131 harf, d\u00fcnyan\u0131n en yayg\u0131n klavye d\u00fczenine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":86867,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[970],"class_list":["post-86862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-donanim","tag-klavye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86862"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86884,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86862\/revisions\/86884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.indir.com\/haber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}